Odczytywanie zastosowania AI przez konkurentów z raportu rocznego

Dlaczego raport roczny jest wskazówką, a nie dowodem

Raport roczny jest napisany dla akcjonariuszy, finansistów i organów nadzoru, nie dla konkurentów, którzy chcą wiedzieć, w czym firma jest dobra. Mimo to znajduje się w nim więcej niż większość czytelników z niego wyciąga. Inwestycje w oprogramowanie i infrastrukturę danych, objaśnienia dotyczące usprawnień efektywności, rozwój kadrowy na poziomie działów oraz akapity o ryzyku technologicznym razem dają obraz tego, gdzie firma przesuwa pracę. Ten obraz jest niepełny i opóźniony, ale nie jest bez znaczenia.

Powód, dla którego jest to istotne, nie leży w AI jako temacie. Leży w tym, co AI robi z porównaniem między dostawcami. Dopóki wymiar taki jak czas dostawy, czas reakcji czy obsługa posprzedażowa zależy od tego, ilu ludzi firma na to przeznacza, porównanie jest porównaniem obsady i organizacji. W chwili, gdy część tej pracy zaczyna wykonywać AI, z ludzkim nadzorem lub bez niego, wymiar ten przesuwa się w stronę czegoś, co zależy od systemów, danych i jakości nadzoru nad nimi. Kto dostrzeże to wcześniej niż rynek, wie, które twierdzenia konkurentów wciąż są prawdziwe, a które są już nieaktualne.

Co konkretnie się w nim znajduje

Kilka pozycji w raportach rocznych można bezpośrednio powiązać z zastosowaniem AI:

Inwestycje w IT i oprogramowanie. Wzrost nakładów kapitałowych na rozwój oprogramowania lub infrastrukturę danych, często widoczny w objaśnieniach dotyczących wartości niematerialnych.
Struktura zatrudnienia według grup funkcyjnych. Przesunięcie w składzie kadry, na przykład mniej stanowisk administracyjnych przy niezmienionej lub rosnącej bazie klientów.
Akapity dotyczące ryzyka. Fragmenty o ryzyku technologicznym, cyberbezpieczeństwie lub zależności od stron trzecich, które czasem dostarczają oprogramowanie, dają wskazówki, które procesy są już sterowane systemowo.
Objaśnienia dotyczące wyników operacyjnych. Wyjaśnienia krótszych czasów realizacji lub niższych kosztów na transakcję, gdy nie przypisuje się ich wzrostowi wolumenu.

Żadna z tych pozycji nie mówi z pewnością, że dane zadanie zostało przejęte. Mówią one, że pieniądze, ludzie lub uwaga zostały skierowane na jakieś przesunięcie. Co faktycznie zostało przejęte, co odbywa się pod nadzorem, a co pozostaje pracą ludzką, nie jest tam napisane.

Gdzie odczyt się myli

Najczęstszym błędem jest utożsamianie inwestycji z wynikiem. Firma, która zgłasza inwestycję w zastosowania AI, nie mówi tym samym niczego o tym, czy te zastosowania już działają produkcyjnie, nie mówiąc już o skali wpływu na konkretny wymiar. Inwestycje są ogłaszane, zanim jeszcze coś przyniosą, a czasem także wtedy, gdy nic nie przynoszą.

Drugim błędem jest interpretowanie spadku zatrudnienia jako dowodu automatyzacji. Spadek liczby etatów może mieć związek z reorganizacją, sprzedażą części przedsiębiorstwa lub kurczącym się rynkiem. Tam, gdzie takie spadki dotyczą polityki kadrowej, obowiązują odrębne wymogi prawne; sam raport roczny nie uzasadnia decyzji o zwolnieniach i nie po to jest napisany.

Trzecim błędem jest nadawanie zbyt dużej wagi brakowi terminów związanych z AI. Raport roczny, który nie wspomina o AI, nie oznacza, że firma nie korzysta z AI. Niektóre firmy nie zgłaszają tego, ponieważ stało się to operacyjne i nie jest już postrzegane jako coś szczególnego; inne firmy nie zgłaszają tego, ponieważ po prostu nic nie ma.

Jak często warto to sprawdzać

Raporty roczne pojawiają się raz w roku lub co pół roku i są przez to powolne w stosunku do tempa, w jakim zmieniają się w praktyce zastosowania AI. Dla firmy, która co kwartał wdraża nowe zastosowanie, ubiegłoroczny raport roczny jest już częściowo nieaktualny w momencie czytania. Dla firm, które inwestują rzadziej, informacje pozostają aktualne dłużej.

Źródło to nadaje się przede wszystkim jako potwierdzenie obok innych sygnałów, a nie jako pierwsze czy jedyne źródło. Tam, gdzie cenniki pokazują, co przesunięcie robi z marżami i stawkami, gdzie przetargi i zamówienia publiczne pokazują, jak konkurent pozycjonuje się w konkretnym zleceniu, a komunikaty prasowe pokazują, co firma sama chce pokazać, raport roczny dostarcza kontekstu finansowego i organizacyjnego, w którym te inne sygnały można umiejscowić. Pomaga w tym również dokumentacja produktowa: tam, gdzie raport roczny zgłasza inwestycję, dokumentacja pokazuje, czy ta inwestycja jest już widoczna w dostarczonym produkcie.

Co zrobić z tym, co Państwo znajdą

Wskazówka z raportu rocznego staje się użyteczna dopiero wtedy, gdy zostanie zestawiona z Państwa własną pozycją. Jeśli okaże się, że konkurent systematycznie inwestuje w wymiar, w którym Państwo obecnie jeszcze przodują, jest to sygnał, aby ustalić, co zrobić z zaległością w danym wymiarze, zanim ta zaległość faktycznie powstanie. A jeśli chcą Państwo sami twierdzić, że pracują szybciej, taniej lub dokładniej niż konkurencja, warto najpierw przeczytać, jak uzasadnić twierdzenie o własnej jakości, zanim zrobi to za Państwa, obalając je, konkurent.

Na pytanie leżące u podstaw, jaka praca w Państwa własnej firmie rzeczywiście może zostać przejęta przez AI, raport roczny nie odpowiada; robi to skan pracy FTE TO AI, dla każdego zadania osobno, z rozróżnieniem na w pełni przejmowalne, częściowo pod nadzorem lub praca ludzka.